Kofeina i jej znaczenie dla zdrowia i sylwetki

Kategoria Suplementy diety

Aż jedna trzecia mieszkańców Ziemi nie wyobraża sobie dnia bez „małej czarnej”. Wielu z nas od kawy zaczyna każdy dzień. Jeżeli nie potrafisz rozpocząć dnia bez wypicia filiżanki kawy, a w ciągu dnia również sięgasz po napoje z kofeiną, aby uniknąć zaśnięcia nad biurkiem, najprawdopodobniej należysz do osób uzależnionych od kofeiny. Kofeinę można nazwać najpopularniejszym narkotykiem na świecie. Osoba uzależniona od kofeiny może być rozdrażniona, mieć bóle głowy oraz problemy z koncentracją. Spożywajmy ją zatem z umiarem.

Kofeina – trochę historii

Odkrycie działania kofeiny przypisuje się etiopskim kozom. Tak, to nie żart. Jeden z mnichów etiopskich, wypasających kozy zauważył, że przez cały dzień były one szczególnie ruchliwe i pobudzone, ponieważ żywiły się między innymi nasionami pewnego krzewu. Ów mnich postanowił sam spróbować nasion tej rośliny, aby sprawdzić na sobie jej działanie. Tak odkryto kawę – najpopularniejsze źródło kofeiny. Z czasem przekonano się, że nasiona nowo odkrytej rośliny można mielić, a następnie robić z nich pobudzający wywar.

Owa roślina to kawowiec – drzewo o wysokości ponad 5 metrów, owocujące przez okres około 40 lat. Owoce drzewa kawowca poddawane procesom suszenia i prażenia są określane potocznie jako ziarna kawy. Do Europy kawa dotarła prawdopodobnie w XVII wieku. Popularność kawy znacząco wzrosła w XIX wieku, kiedy to masowo otwierano liczne kawiarnie, gromadzące amatorów tego trunku.

Kofeina, dzięki której kawa posiada swoje szczególne właściwości to alkaloid, który występuje także w innych roślinach. Jest obecna w guaranie, yerba mate, kakao, czekoladzie, coca- coli oraz w liściach herbaty, z tym, że w herbacie kofeina występuje pod nazwą teiny.

Oto zawartość kofeiny w niektórych popularnych produktach:

kawa mielona (filiżanka) – 95 – 125 mg

herbata (filiżanka) - 15 – 75 mg

kakao (filiżanka) – 10 -18 mg

tabliczka czekolady – 60-70 mg

puszka coli – 45 – 65mg

Uwaga! Wg lekarzy, dzienna dopuszczalna dawka kofeiny, nie powodująca negatywnych skutków dla zdrowia to 300mg.

Właściwości kofeiny


Kofeina jest zaliczana do środków stymulujących, ponieważ działa pobudzająco na układ nerwowy, polepszając koncentrację, usuwając zmęczenie i znużenie, poprawiając nastrój. Kofeina w pewnym stopniu wpływa także na podniesienie ciśnienia krwi, działa moczopędnie oraz pobudza pracę serca. Jest również składnikiem środków przeciwbólowych i preparatów odchudzających. Naukowcy z uniwersytetu kalifornijskiego odkryli, że już sam aromat kawy wdychany po przebudzeniu ma na nas pozytywny wpływ, zawiera bowiem cząsteczki o działaniu przypominającym witaminę C i E.

Warto zaznaczyć, że różne osoby mogą w odmienny sposób reagować na kofeinę. Niektórzy po filiżance kawy czuja się pełni energii i wręcz „postawieni na nogi”, inni takiej ilości kofeiny nawet nie odczują. Dużo zależy od indywidualnego metabolizmu oraz tempa przemiany materii. Ponadto, organizm przyzwyczaja się do kofeiny, dlatego po pewnym czasie nie reaguje już na niewielkie dawki tej substancji. Również nałóg nikotynowy zmniejsza wrażliwość na kofeinę. Z kolei metabolizm kofeiny u kobiet w ciąży oraz stosujących tabletki antykoncepcyjne jest dwukrotnie wolniejszy. Niewielkie ilości kofeiny mogą być dla organizmu korzystne – nie osłabiają pracy serca, natomiast poprawiają sprawność układu nerwowego aż o 15 %. Wystrzegajmy się natomiast nadmiaru kofeiny, gdyż nadużywanie jej prowadzi do osłabienia układu immunologicznego, wzrostu ryzyka chorób serca i nerek, zagrożenia utratą cennych mikroelementów.

Kofeina a nadwaga

Zdania naukowców, co do oddziaływania kofeiny na osoby z nadwaga, są podzielone. Część z nich uważa, ze kawa, zwłaszcza pita w nadmiarze, powoduje wzrost poziomu kortyzolu – hormonu stresu, odpowiedzialnego miedzy innymi za odkładanie się tkanki tłuszczowej w okolicach brzucha. Inni badacze są odmiennego zdania – według nich, kawa wspomaga proces odchudzania, ponieważ reguluję wydzielanie insuliny. Zapobiega w ten sposób także cukrzycy insulinozależnej .

Obecnie kofeina jest składnikiem wielu preparatów zwalczających cellulit, ponieważ wspomaga uwalnianie tłuszczu z tkanek, przez co wygładza i poprawia wygląd skóry dotkniętej „skórką pomarańczową”. Kofeina przeciwdziała obrzękom, jest więc składnikiem kosmetyków walczących z tą dolegliwością. Warto też podkreślić, że w skład wielu preparatów odchudzających wchodzi właśnie kofeina, która, zwłaszcza w połączeniu z innymi substancjami aktywnymi, wspomaga proces chudnięcia.

A kawa? Czy jest wskazana dla osób walczących z nadwagą?

Pomimo twierdzeń części naukowców o rzekomym powodowaniu przez kawę wzrostu apetytu, wiele osób nie potwierdza tej tezy, a wręcz uważa, iż jest dokładnie odwrotnie – kawa powoduje u nich zmniejszenie apetytu. Jeżeli zatem uważamy, ze kawa pomaga nam w odchudzaniu, to znaczy zmniejsza apetyt, pijmy ją podczas odchudzania, oczywiście z umiarem. Duże dawki kawy w trakcie odchudzania nie są wskazane, ponieważ pijąc ją, pozbywamy się wielu cennych mikroelementów, które podczas diety odchudzającej i tak dostarczane są w mniejszej ilości. Aby zatem uniknąć niedoborów ważnych składników pokarmowych, nie przesadzajmy z ilością kawy.

Z punktu widzenia osób z nadwaga, otyłych, dbających o linię oraz będących na diecie odchudzającej, istotne jest natomiast, aby, w miarę możliwości unikać łączenia kawy z mlekiem, a zwłaszcza ze śmietanką i cukrem. Aby kawa była korzystna dla sylwetki, powinna być pita bez dodatków. Ewentualnie, jeżeli nie smakuje nam czarna kawa, możemy zabielać ją chudym mlekiem.

Kawa czarna, kawa z mlekiem…


Kawa zabielona mlekiem lub śmietanką jest dla niektórych z nas prawdziwym smakołykiem. Jednak z punktu widzenia zdrowia i sylwetki, nie jest polecana. Warto wiedzieć, że mleko dodane do kawy neutralizuje w pewnym stopniu jej pobudzające właściwości. Ponadto, kawa z mlekiem utrudnia przyswajanie żelaza. Sama kawa niszczy zawarte w mleku mikroelementy i witaminy. Zabielanie kawy jest natomiast korzystne dla osób cierpiących na nadkwasotę lub wrzody żołądka, ponieważ dodatek produktów mlecznych sprawia, że kawa jest mniej kwaśna. Osoby odchudzające się oraz mające problem z podwyższonym poziomem cholesterolu zasadniczo powinny pić kawę czarną bez cukru, nie zabielaną. Jeżeli nie lubimy czarnej kawy, dodajmy mleko odtłuszczone lub sojowe.