Z nami wygrasz z nadwagą i otyłością.

Problem nadwagi pojawiającej się już w dzieciństwie w ostatnich czasach narasta. Przyczyn należy szukać przede wszystkim w niewłaściwej diecie oraz niedostatecznej aktywności fizycznej. Warto zadbać o to, aby nasze dziecko mogło cieszyć się szczupłą sylwetką, a więc także lepszym zdrowiem od dzieciństwa do starości.

Siatki centylowe

Są bardzo istotnym wskaźnikiem prawidłowego rozwoju małego dziecka, zwłaszcza w pierwszych latach życia. Pozwalają ocenić, czy nasze dziecko mieści się w normie odnośnie wagi i wzrostu, należnej dla danego okresu życia, ale nie tylko. Dzięki siatkom centylowym mamy niejako możliwość samodzielnego porównania naszego dziecka z innymi dziećmi w jego wieku. Takie siatki znajdują się zawsze na końcu książeczki zdrowia dziecka. Można je tez znaleźć bez trudu w internecie. Jeżeli nasze dziecko znajduje się na mniej więcej 10 centylu (mówimy o wadze), wówczas jest ono szczupłe. Dokładnie rzecz ujmując, waga dziecka na 10 centylu oznacza, że 10% dzieci w jego wieku waży mniej, a 90% waży więcej. Jeśli natomiast waga dziecka wskazuje na 90 centyl, wówczas dziecko należy do pulchniejszych (tylko 10% dzieci w jego wieku ma wyższą wagę). Oczywiście wagi nie rozpatrujemy w oderwaniu od wzrostu – wyższe dzieci będą przeważnie ważyły więcej. Do określania prawidłowości wzrostu dziecka służą siatki centylowe wzrostu. Siatki centylowe są oddzielne dla chłopców i dziewczynek.

Jak interpretować wyniki na siatce centylowej

Przede wszystkim należy pamiętać, ze fakt, iż nasze dziecko mieści się ze swoimi rozmiarami i wagą na siatce centylowej oznacza, iż mieści się ono w szeroko pojętej normie. Jednak mając na uwadze prewencję nadwagi i otyłości, zwracajmy uwagę na stosunek wymiaru na siatce wzrostu do położenia na siatce wagi. Jeżeli nasze dziecko znajduje się mniej więcej na tym samym miejscu na siatce wzrostu i siatce wagi, jest bardzo dobrze. Jeśli na siatce wzrostu dziecko jest wyżej niż na siatce wagi, oznacza to, że nasze dziecko ma drobną budowę i należy do dzieci szczupłych. Taką sytuacją nie należy się martwić, chyba, że dysproporcja jest bardzo duża, wówczas należy zasięgnąć porady lekarza. Odwrotna sytuacja (położenie na siatce wagi wyżej niż na siatce wzrostu) wskazuje, iż dziecko ma mocną budowę lub tendencje do tycia (jeżeli dysproporcja jest duża). Na poważniejsze zagrożenie nadwagą lub otyłością wskazuje zazwyczaj fakt, iż dziecko na siatce wagi znajduje się wyżej niż na 97 centylu (z wyjątkiem sytuacji, kiedy wzrost dziecka również wykracza poza górną normę).

W zasadzie różnica pomiędzy wagą a wzrostem nie powinna być większa niż 2 przedziały centylowe. Niepokojący może być natomiast nagły istotny spadek wagi (np. z 50 na 3 centyl) mogący świadczyć o problemach dziecka ze zdrowiem.

Jak zapobiegać nadwadze u dzieci

Rola rodziców jest w tym wypadku nie do przecenienia. Jeżeli, po konsultacji z pediatrą, wiemy już, ze nasze dziecko jest zagrożone nadwagą, starajmy się jak najwcześniej tak zmodyfikować jego dietę, aby była ona zdrowa i pełnowartościowa, ale pozbawiona tuczących i wysokokalorycznych przekąsek nie posiadających wartości odżywczych (np. chipsy – wykluczone!, parówki, słodycze).

Niestety, z pulchnych dzieci najczęściej wyrastają otyli i nieszczęśliwi dorośli, mający znacznie częściej problemy ze zdrowiem, takie jak: cukrzyca, płaskostopie, choroby stawów, nadciśnienie, miażdżyca). Rolą rodziców jest, zawsze w porozumieniu z pediatrą, ustalanie takiej diety, która zaspokoi zapotrzebowanie na składniki odżywcze dziecka, ale wyeliminuje tzw. ”puste kalorie”. Pamiętajmy jednak, że dziecka nie wolno odchudzać, zwłaszcza samodzielnie. Zawsze należy każdą modyfikację diety skonsultować z lekarzem, ponieważ dziecko rośnie i jego organizm potrzebuje codziennie wielu istotnych składników, aby mógł prawidłowo się rozwijać.

Kluczowe z punktu widzenia skłonności do nadwagi i otyłości są pierwsze 3 lata życia dziecka. To właśnie w tym okresie kształtują się podstawowe nawyki żywieniowe dziecka, pojawiają się także komórki tłuszczowe, których ilość pozostanie już taka sama przez całe życie (mogą jedynie zwiększać lub zmniejszać swoją objętość). Dlatego tak ważne jest, abyśmy z pełną świadomością konsekwencji i rozwagą podchodzili do żywienia małych dzieci. Najlepszą prewencją otyłości jest karmienie piersią dziecka prze pierwsze miesiące, a nawet pierwsze 2- 3 lata życia (oczywiscie po upływie pierwszych 5-6 m-cy rozszerzamy dietę zgodnie z zaleceniami obowiązującymi dla danych grup wiekowych). Liczne badania pokazały bowiem, że dzieci karmione mlekiem matki maja mniejszą liczbę komórek tłuszczowych (wynika to z różnicy w składzie pomiędzy mlekiem kobiecym a mieszankami mlecznymi), stąd są zacznie mniej narażone na nadwagę i jej pochodne w dorosłym życiu.

Kiedy dziecko pozna już smak słodyczy, trudno jest wykluczyć je całkowicie z jego diety. Większość dzieci uwielbia słodycze i domaga się ich każdego dnia. Rodzice częściej lub rzadziej ulegają tym zachciankom. Niestety, nie służy to ani zdrowiu dziecka, ani jego sylwetce. Oczywiście, nie wszystkie dzieci mają takie same skłonności do nadwagi – niektóre mimo jedzenia dużej ilości słodyczy pozostaną szczupłe, jednak dla nich także nadmiar słodkości nie jest korzystny – słodycze osłabiają bowiem apetyt, co sprawia, iż dziecko zjada mniej wartościowych pokarmów i może mieć niedobory różnych witamin i minerałów. Dodatkowo, nadmiar cukru w diecie sprzyja próchnicy. Dla każdego dziecka będzie zatem korzystne zastąpienie słodyczy zdrowymi przekąskami, jak na przykład owoce. Ponieważ owoce mają naturalny, słodki smak, dzieci je lubią. Możemy to wykorzystać, aby zaszczepić w dziecku zdrowe nawyki żywieniowe.

Co zawierają owoce?

Owoce są źródłem wielu witamin oraz minerałów niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Owoce zawierają cukry proste, więc dostarczają także energii. Ważnym składnikiem wszystkich owoców jest błonnik pokarmowy, zapobiegający zaparciom. Z kolei na przykład w bananach znajdziemy naturalne prebiotyki, będące pożywką dla tzw. „dobrych bakterii” bytujących w organizmie człowieka. Dzięki prebiotykom bakterie te skuteczniej walczą z wirusami, bakteriami, grzybami.
Oczywiście owoce są bardzo ważnym źródłem witaminy C, poprawiającej odporność na infekcje, a więc zapobiegającej przeziębieniom. Witamina ta działa tez przeciwzapalnie, osłabiając rekcje alergiczne, wspomaga pracę układu krwionośnego, zapobiegając powstawaniu siniaków i krwawieniom dziąseł.
Ponadto, w owocach znajdziemy witaminę A, odpowiedzialną za prawidłowy rozwój oka i odpowiedni wzrost oraz wpływającą na skórę i błony śluzowe. Owoce są też źródłem witamin z grupy B, odpowiedzialnych za prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, zawierają też rutynę- związek wspomagający wchłanianie witaminy C.

Jakie owoce podawać dziecku?

Zawsze najzdrowsze są te owoce, które dojrzewają w naszym klimacie, a więc: jabłka, gruszki, śliwki, morele. Szczególnie w sezonie warto zadbać, aby dziecko zjadało dużo świeżych owoców. Na rynku mamy jeszcze duży wybór jabłek, ponieważ dojrzewają one dość późno. Warto więc zadbać, by dziecko zjadało przynajmniej 1 jabłko dziennie. Z nadejściem zimy podaż owoców na rynku, co zrozumiałe, maleje. Większość dostępnych wówczas owoców jest sprowadzana z zagranicy. Aby te owoce mogły przetrwać długa drogę transportu, często stosuje się różne środki chemiczne zapobiegające zepsuciu. Dlatego należy je bardzo dokładnie myć przed spożyciem. Mimo, iż nie są tak wartościowe jak sezonowe, świeże owoce dojrzewające w naszym klimacie, warto je podawać dzieciom, zwłaszcza, jeżeli będą stanowiły zamiennik słodkości.

Owoce czy soki?

Soki owocowe stanowią w pewnym sensie zamiennik świeżych owoców, ale niestety, nie maja one wszystkich wartościowych składników, jakie znajdziemy w owocach, ponieważ cześć z nich pozostaje w tzw. „pulpie” czyli pozostałości po owocach, z których wycisnęliśmy sok. Mówimy tu oczywiście o sokach świeżo wyciśniętych, gdyż tylko takie są naprawdę wartościowe. Soki w kartonach, posiadające długi okres przydatności do spożycia, nie maja w zasadzie większości witamin zawartych w świeżych owocach. Jako substytut tych utraconych witamin producenci dodają sztuczne odpowiedniki – głównie witaminę C. Pamiętajmy jednak, że syntetyczna witamina C nie jest przez organizm przyswajana w takim stopniu, jak naturalna. Podawajmy zatem dzieciom soki, ale niech nie będą one zastępstwem dla owoców, które w diecie naszych dzieci są bardzo istotne. Przyzwyczajanie małych dzieci do spożywania większych ilości owoców zamiast słodyczy wpłynie korzystnie na ich nawyki żywieniowe przyszłości i ułatwi im utrzymanie szczupłej sylwetki.